E-kitaplar için Koleksiyon Geliştirmede Farklı Sağlama Modellerinin Etkisi

Damla Yılmaz, Yurdagül Ünal

Öz

E-kitaplar eğitim ve araştırma faaliyetlerini desteklemede kütüphane koleksiyonu içerisinde önemli bir yere sahiptir. Kütüphanelerin bütçelerini etkin bir şekilde kullanarak doğru ve dengeli bir koleksiyon oluşturabilmesi için farklı sağlama modellerini takip etmeleri ve değerlendirmeleri gerekmektedir. Tedarikçiler tarafından sunulan içeriğe hangi şartlarda ve nasıl erişim sağlanacağını gösteren farklı e-kitap sağlama modelleri bulunmakta ve bu modeller ekonomik şartlar ve teknolojik gelişmeler nedeniyle sürekli değişmektedir. Bu çalışmanın amacı; sağlama modeli tercihinin toplam harcama maliyetlerini nasıl etkilediğini, model tercihinin disipline göre değişip değişmediğini, en uygun maliyete ve birim kullanım maliyetine sahip sağlama modellerinin hangisi olduğunu araştırmaktır. Çalışma kapsamında; Hacettepe Üniversitesi Kütüphaneleri için gerçek kullanım verilerine dayanarak yayıncı ve derleyici firma tarafından sunulan e-kitap sağlama modelleri test edilmiş ve geliştirilen senaryolarla maliyet ve konu analizi yapılmıştır. Yayıncı tarafından sunulan EBA (Evidence Based Acquisition) modelinde birim kullanım maliyetinin 1,18 € olduğu ve bu modelin tercih edilmesi durumunda garantili ve daha düşük harcamaların yapılabileceği ortaya çıkmıştır. Derleyici firmanın sunduğu modeller arasında ise en düşük birim kullanım maliyeti 13,75 $ ile STL’li (STL –Short Term Loan) DDA (Demand Driven Acquisition) modelinde görülmüştür.En fazla kullanılan başlıkların otomatik satın alınmasına izin veren bu modelin kütüphane için ekonomik bir seçenekolacağı ortaya çıkmıştır.E-kitap kullanım sıklıklarının disipline göre farklılık gösterdiği, ödenen toplam maliyet ve kullanım sayısına bağlı olarak birim kullanım maliyetlerinin değiştiği sonucuna ulaşılmıştır. Disipline göre sağlama modellerinin tercihinde kullanım, bütçe ve tedarikçi koşullarının etkili olduğu görülmüştür. E-kitap sağlama modellerinin karşılaştırmalı maliyet analizinin yapıldığı bu araştırmanın sonuçları koleksiyon geliştirme ve yönetiminde kullanılmalı, kullanım verilerinin analizi ile en uygun ve en ekonomiksağlama modelleri değerlendirilerek bütçelerin daha etkin kullanılması sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler


E-kitap;koleksiyon geliştirme;sağlama modelleri;DDA modeli;EBA modeli;talep odaklı sağlama;kanıta dayalı sağlama.

Tam Metin: PDF

DOI: 10.24146/tk.759686
x
##plugins.generic.fileValidation.errorTitle##